Próg VAT w UK od kwietnia 2024 roku wynosi £90 000. To liczba, którą każdy Self Employed i każda LTD powinni mieć w głowie, bo jej przekroczenie bez rejestracji to automatyczne kary od HMRC. Tłumaczymy kiedy dokładnie się rejestrować, jak liczyć obrót i czy warto wybrać Flat Rate Scheme.
Co dokładnie liczy się do progu
HMRC patrzy na obrót, nie zysk. Liczy się każda faktura z usług i sprzedaży w UK, a nie to, co Ci zostało po kosztach. Próg sprawdzasz w trybie rolling 12 months, czyli ciągłej sumy z ostatnich 12 miesięcy, a nie z roku podatkowego.
Przykład: w czerwcu 2026 zsumuj fakturę po fakturze od czerwca 2025. Jeśli wynik przekracza £90 000, masz 30 dni na zgłoszenie się do VAT.
„Najczęstszy błąd: ludzie patrzą na obrót w roku kalendarzowym albo podatkowym. HMRC liczy ciągle, każdego miesiąca od nowa. Dlatego trzeba pilnować co miesiąc.”
Co się nie liczy do progu
- Sprzedaż poza UK (eksport do UE i reszty świata, sprzedaż usług nie-UK)
- Sprzedaż zwolniona z VAT (np. edukacja, niektóre usługi finansowe, wynajem mieszkalny)
- Dochody nie z działalności (dywidendy z LTD, odsetki bankowe, czynsze prywatne)
- Sprzedaż środków trwałych firmy (sprzęt, auta, jeśli nie handlujesz nimi)
Co zrobić, gdy zbliżasz się do progu
Jeśli widzisz, że za 2-3 miesiące przekroczysz £90 000, masz trzy opcje:
- Zarejestrować się dobrowolnie wcześniej. Możesz to zrobić poniżej progu, jeśli sprzedajesz głównie firmom (B2B), bo one i tak odliczają VAT, a Ty zyskujesz prawo do odliczenia VAT-u zakupowego.
- Poczekać do dnia, w którym suma przekroczy £90 000. Od tego dnia liczy się 30 dni na rejestrację, a od następnego miesiąca naliczasz VAT.
- Zwolnienie tymczasowe (exception). Jeśli przekroczyłeś próg jednorazowo (duża faktura) i wiesz, że w kolejnych 12 miesiącach nie utrzymasz tego poziomu, możesz wnioskować o zwolnienie. HMRC sprawdza, czy faktycznie była to anomalia.
Standard VAT czy Flat Rate Scheme
Po rejestracji wybierasz schemat rozliczania. Dwa najczęściej używane:
Standard VAT. Naliczasz 20% na fakturach sprzedażowych, odliczasz VAT z faktur zakupowych, różnicę wpłacasz lub odzyskujesz co kwartał. Najlepsze, gdy masz dużo kosztów z VAT-em (zakupy materiałów, podwykonawcy, leasing aut).
Flat Rate Scheme (FRS). Naliczasz 20% na fakturach, ale do HMRC odprowadzasz tylko procent obrotu zależny od branży (np. 12% dla księgowych, 14,5% dla budownictwa, 16,5% dla „limited cost trader”). Nie odliczasz VAT-u zakupowego (poza zakupami kapitałowymi powyżej £2000). Prostsze rozliczenia, mniej papierów.
FRS opłaca się przy obrotach do £150 000 (limit wejścia) i niskich kosztach z VAT-em. Sprawdzić warto na własnych liczbach, bo „limited cost trader” (czyli koszty firmowe poniżej 2% obrotu) ma zawsze 16,5%, co przy obrotach powyżej £100k często jest droższe niż Standard.
Co po rejestracji
Od dnia rejestracji:
- Faktury VAT z numerem VAT, stawką, kwotą netto i VAT. Bez tego HMRC może odrzucić deklarację.
- Making Tax Digital (MTD), obowiązkowy software (Xero, QuickBooks, FreeAgent, Sage), HMRC nie przyjmuje już ręcznych deklaracji.
- Deklaracje kwartalne, składane elektronicznie, terminy zwykle do 7 dnia drugiego miesiąca po końcu kwartału.
- Płatność w tym samym terminie, najlepiej Direct Debit, żeby HMRC sam pobrał i nie było ryzyka spóźnienia.
Co, jeśli już przekroczyłeś, ale nie zarejestrowałeś
To problem, ale nie koniec świata. Należy jak najszybciej zgłosić rejestrację z datą wsteczną. HMRC naliczy:
- VAT, który powinieneś naliczyć od daty przekroczenia (czyli musisz odprowadzić 20% od każdej faktury wystawionej w międzyczasie, nawet jeśli klient już Ci zapłacił bez VAT-u).
- Karę za spóźnioną rejestrację, od 5% do 15% zaległego VAT-u, w zależności od długości opóźnienia.
- Odsetki za zwłokę (obecnie ok. 7,75% rocznie).
W praktyce: jeśli przegapiłeś rejestrację o 6 miesięcy i miałeś w tym czasie £50 000 obrotu, HMRC naliczy £10 000 VAT-u + £1000-1500 kary + odsetki. Część VAT-u możesz spróbować odzyskać od klientów, ale w praktyce rzadko się to udaje (szczególnie B2C).
Praktyczna checklist
- Co miesiąc sprawdzaj rolling 12 months obrót.
- Gdy zbliżasz się do £75 000, zacznij planować rejestrację z księgowym.
- Wybierz schemat (Standard vs FRS) zanim zarejestrujesz się, bo zmiana w trakcie roku jest możliwa, ale uciążliwa.
- Włącz MTD-software zanim zaczniesz wystawiać faktury VAT.
- Ustaw Direct Debit dla HMRC, żeby nie zapomnieć o płatnościach.
- Jeśli już przekroczyłeś próg w przeszłości, nie czekaj. Każdy miesiąc to większa kara.
Kiedy z nami pogadać
Najlepiej przed przekroczeniem progu. 30-minutowa rozmowa wystarczy, żeby ustalić: jaki schemat wybrać, kiedy się rejestrować, jak przerobić cenniki dla klientów B2C (bo dla nich VAT to realna podwyżka), i czy nie warto dobrowolnie zarejestrować wcześniej. Bezpłatna konsultacja na stronie kontaktowej.
Co dokładnie liczy się do progu
HMRC patrzy na obrót, nie zysk. Liczy się każda faktura z usług i sprzedaży w UK, a nie to, co Ci zostało po kosztach. Próg sprawdzasz w trybie rolling 12 months, czyli ciągłej sumy z ostatnich 12 miesięcy, a nie z roku podatkowego.
Przykład: w czerwcu 2026 zsumuj fakturę po fakturze od czerwca 2025. Jeśli wynik przekracza £90 000, masz 30 dni na zgłoszenie się do VAT.
„Najczęstszy błąd: ludzie patrzą na obrót w roku kalendarzowym albo podatkowym. HMRC liczy ciągle, każdego miesiąca od nowa. Dlatego trzeba pilnować co miesiąc.”
Co się nie liczy do progu
- Sprzedaż poza UK (eksport do UE i reszty świata, sprzedaż usług nie-UK)
- Sprzedaż zwolniona z VAT (np. edukacja, niektóre usługi finansowe, wynajem mieszkalny)
- Dochody nie z działalności (dywidendy z LTD, odsetki bankowe, czynsze prywatne)
- Sprzedaż środków trwałych firmy (sprzęt, auta, jeśli nie handlujesz nimi)
Co zrobić, gdy zbliżasz się do progu
Jeśli widzisz, że za 2-3 miesiące przekroczysz £90 000, masz trzy opcje:
- Zarejestrować się dobrowolnie wcześniej. Możesz to zrobić poniżej progu, jeśli sprzedajesz głównie firmom (B2B), bo one i tak odliczają VAT, a Ty zyskujesz prawo do odliczenia VAT-u zakupowego.
- Poczekać do dnia, w którym suma przekroczy £90 000. Od tego dnia liczy się 30 dni na rejestrację, a od następnego miesiąca naliczasz VAT.
- Zwolnienie tymczasowe (exception). Jeśli przekroczyłeś próg jednorazowo (duża faktura) i wiesz, że w kolejnych 12 miesiącach nie utrzymasz tego poziomu, możesz wnioskować o zwolnienie. HMRC sprawdza, czy faktycznie była to anomalia.
Standard VAT czy Flat Rate Scheme
Po rejestracji wybierasz schemat rozliczania. Dwa najczęściej używane:
